ණය බර ගැන මහ බැංකු අධිපතිගේ ප්‍රකාශය තරමක් නිවැරදියි

තොරතුරු පිරික්සීම

ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ණය බර, දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 105% සිට 95% දක්වා සැලකිය යුතු මට්ටමකින් පහත වැටී ඇති බවට ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ ප්‍රකාශ කරන ලදැයි ජූනි මස වාර්තා විය.

මහ බැංකු අධිපතිවරයාගේ මුල් ප්‍රකාශය සොයා ගැනීමට FactCheck.lk වෙත නොහැකි විය. කෙසේ වෙතත්, 2026 ජූනි 5 වැනි දින ඩේලි නිව්ස් (Daily News) පුවත්පත ඇතුළු මාධ්‍ය ආයතන කිහිපයක් විසින් මෙම නිශ්චිත වචන භාවිතයෙන්ම මෙම පුවත වාර්තා කර තිබූ අතර, එයින් තනි නිල මූලාශ්‍රයක් පෙන්නුම් කෙරේ. මෙම සංඛ්‍යාලේඛන සහ වාර්තාකරණය මගින් පෙනී යන්නේ, 2022-2023 ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු රටේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට සාපේක්ෂව ණයවල අනුපාතයේ (debt-to-GDP ratio) සිදුවූ අඩුවීම ඔහු විසින් මෙහිදී අදහස් කර ඇති බවයි.

මෙම ප්‍රකාශයෙහි සත්‍යාසත්‍යභාවය තහවුරු කිරීම සඳහා FactCheck.lk විසින් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව මගින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද මධ්‍යම රජයේ සහ රාජ්‍ය ණය පිළිබඳ දත්ත, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) පස්වන සහ හයවන සමාලෝචන වාර්තා මෙන්ම මුදල් අමාත්‍යාංශයේ කාර්තුමය ණය වාර්තාව (Debt Bulletin) සමාලෝචනය කරන ලදි.

මහ බැංකු අධිපතිවරයා විසින් සඳහන් කරන ලද සංඛ්‍යාලේඛන, 2023 දී දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 104.2% ක් සහ 2024 දී 95.5% ක් ලෙස වාර්තා වූ “මධ්‍යම රජයේ ණය” ප්‍රමාණයට ආසන්න වේ (අංක 1 වගුව බලන්න). කෙසේ වෙතත්, මධ්‍යම රජයේ ණය යනු ණය පිළිබඳ ආංශික මිනුමක් පමණි. ණය තිරසාරත්ව විශ්ලේෂණයේදී සහ ශ්‍රී ලංකාවේ IMF වැඩසටහනේදී භාවිතා වන මිනුම වන්නේ “රාජ්‍ය ණය” (Public Debt) යන්නයි. රාජ්‍ය ණය යනු මධ්‍යම රජයේ ණය ලෙස වාර්තා වන ණය පමණක් නොව, පළාත් සභා සහ පළාත් පාලන ආයතනවල ණය ගැනීම්, රජය සතු ව්‍යවසායන්හි රජයේ ඇපකර සහිත ණය සහ ගෙවීමට නියමිත IMF ණය ද ඇතුළත් වන පුළුල් මිනුමකි. රජය විසින් භාවිතා කරන මෙම රාජ්‍ය ණය මිනුමට අමතරව, IMF වැඩසටහන මගින් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ ජාත්‍යන්තර මුදල් හුවමාරු (currency swap) ගිවිසුම් ද රාජ්‍ය ණය ලෙස සටහන් කරනු ලබයි.

මහ බැංකු අධිපතිවරයා විසින් උපුටා දක්වන ලද මධ්‍යම රජයේ ණය පිළිබඳ සංඛ්‍යාලේඛනවලට සාපේක්ෂව, රජය විසින් වාර්තා කර ඇති රාජ්‍ය ණය සංඛ්‍යා ඉහළ අගයක් ගනී (IMF වැඩසටහනේ ඒ සඳහා වාර්තා කර ඇති සංඛ්‍යා ඊටත් වඩා ඉහළ ය). මුදල් අමාත්‍යාංශය වාර්තා කර ඇති පරිදි සමස්ත රාජ්‍ය ණය, 2023 දී දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 111.7% ක් සහ 2024 දී 103.2% ක් වූ බැවින් එය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 100% ක සීමාවට ඉහළින් පැවතිණි.

ණය අඩු වී ඇති ප්‍රමාණය සලකා බැලීමේදී, 2023 සහ 2024 අතර කාලය තුළ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය සහ ණය අතර අනුපාතය ප්‍රතිශතාංක 10 කින් පහත වැටුණු බව මහ බැංකු අධිපතිවරයා සඳහන් කරයි. එහෙත් රාජ්‍ය ණය පහත වැටී ඇත්තේ ප්‍රතිශතාංක 8.5 කින් පමණක් වන අතර, මධ්‍යම රජයේ ණය පවා පහත වැටී ඇත්තේ ප්‍රතිශතාංක 8.7 කින් පමණි. එම අගයන් දෙකම ඔහු දැක්වූ අඩුවීමට සාපේක්ෂව ආසන්න අගයන් වුව ද, ඊට වඩා සම්පූර්ණ ප්‍රතිශතාංක එකකටත් වඩා අඩු ප්‍රමාණයකි.

සාරාංශයක් ලෙස ගත් කළ, මහ බැංකු අධිපතිවරයා මධ්‍යම රජයේ ණය සම්බන්ධයෙන් ආසන්න වශයෙන් නිවැරදි සංඛ්‍යාලේඛන ඉදිරිපත් කර ඇති බව පෙනී ගිය ද, එය ශ්‍රී ලංකාවේ ණය තිරසාරත්වය සඳහා අධීක්ෂණය කරනු ලබන සමස්ත රාජ්‍ය ණය ප්‍රමාණය නොවේ. ණය සහ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය අතර අනුපාතයේ අඩුවීම සඳහා ඔහු විසින් සඳහන් කළ සංඛ්‍යාව ද, මධ්‍යම රජයේ ණය හෝ රාජ්‍ය ණය ලෙස මනිනු ලබන සැබෑ අඩුවීමට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ අගයකි. කෙසේ වෙතත්, සමස්තයක් ලෙස ගත් කළ, ජාතික ණය බරෙහි සිදුවූ ප්‍රතිශතාංක 8.5 ක අඩුවීම සැලකිය යුතු මට්ටමේ විශාල අඩුවීමක් වන අතර, සඳහන් කරන ලද සංඛ්‍යාවල අපගමනයන් පැවතුන ද, එය ඔහුගේ ප්‍රකාශයේ ඇතුළත් මූලික අදහසට පිටිවහලක් වේ.

එබැවින්, අපි මහ බැංකු අධිපතිවරයාගේ ප්‍රකාශය තරමක් නිවැරදියි යනුවෙන් වර්ගීකරණය කරමු.

FactCheck.lkහි නිශ්චය පාදක වී ඇත්තේ පොදු ජනයාට ප්‍රවේශ විය හැකි, වඩාත්ම යාවත්කාලීන වූ තොරතුරු මතයි. අපගේ සෑම FactCheck.lk විශ්ලේෂණයක් සම්බන්ධයෙන් මෙන්ම මෙම FactCheck.lk විශ්ලේෂණය සම්බන්ධයෙන් ද වෙනත් නව තොරතුරු අනාවරණය වන්නේ නම්, FactCheck.lkහි මෙම ඇගැයීම ද ඊට අනුකූලව යාවත්කාලීන කිරීමට අප සූදානම්.

 

අංක 1 වගුව: දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ (ද.දේ.නි.) ප්‍රතිශතයක් ලෙස මධ්‍යම රජයේ ණය සහ රාජ්‍ය ණය, 2023–2025

අතිරේක සටහන 1: ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සහ මුදල් අමාත්‍යාංශය රාජ්‍ය ණය වාර්තා කරන ආකාරයේ ඇති වෙනස